علت کار نکردن فن کولر گازی هایسنس؛ راهنمای جامع رفع مشکل
از کار افتادن فن یونیت داخلی (Blower Fan) یا فن یونیت بیرونی (Condenser Axial Fan) در کولر گازی هایسنس (Hisense)، جریان گردش هوا و تبادل حرارتی سیکل تبرید را در جا متوقف می‌سازد. در کولرهای گازی هایسنس، موتورهای فن در دو تکنولوژی «موتورهای القایی AC با فیدبک دورسنج PG (Hall Sensor)» و «موتورهای بدون جاروبک جریان مستقیم (BLDC Inverter Fan Motor)» طراحی شده‌اند. اگر فن پنل داخلی نچرخد یا سیگنال دورسنج آن قطع شود، برد اصلی ظرف ۱۰ ثانیه کد خطای E4 یا کد 39 را روی نمایشگر ثبت کرده و کمپرسور را خاموش می‌کند تا اواپراتور منجمد نشود.
پاسخ کوتاه و اقدام اولیه (خلاصه مدیریتی عیب‌یابی)
مهم‌ترین دلایل کار نکردن فن داخلی یا بیرونی در کولرهای گازی هایسنس عبارتند از:
- سوختن خازن راه‌انداز موتور فن (شایع‌ترین علت در فن بیرونی و داخلی AC): ضعیف شدن خازن مکعبی ۱٫۵ میکروفاراد روی برد داخلی یا خازن ۲٫۵ تا ۴ میکروفاراد در کندانسور که باعث می‌شود فن با دست بچرخد اما با برق استارت نزند!
- خرابی سنسور اثر هال (Hall Effect IC) در موتور فن داخلی (ارور E4 و کد ۳۹): فن داخلی به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه می‌چرخد اما چون پالس سرعت به برد برنمی‌گردد، برد کل دستگاه را خاموش می‌کند.
- گریپاژ بلبرینگ‌های شفت موتور فن یا خشک شدن بوش سمت چپ بلوور: نفوذ رطوبت و گرد و غبار باعث قفل شدن مکانیکی شفت موتور فن و عمل کردن فیوز حرارتی داخل سیم‌پیچ می‌شود.
- سوختن آی‌سی درایور داخلی موتور فن‌های BLDC پنج‌سیم (در مدل‌های اینورتر): نوسان روی خط ۳۱۰ ولت DC یا چرخاندن سریع فن با فشار آب کارواش در هنگام شستشو باعث سوختن برد داخل خود موتور فن می‌شود.
- قطع شدن ترایاک (Triac) یا رله کنترل دور فن روی برد الکترونیکی پنل: برق از برد اصلی به سوکت موتور فن ارسال نمی‌شود.
هشدار ایمنی حیاتی: هرگز در زمانی که برق کولر گازی هایسنس وصل است، برای تست یا راه انداختن پروانه فن، دست یا پیچ‌گوشتی را وارد توری فن کندانسور یا دریچه بلوور پنل نکنید! ممکن است موتور فن در همان لحظه فرمان گرفته و با سرعت ۱۲۰۰ دور در دقیقه شروع به چرخش کند و آسیب جدی به دست وارد نماید!
فهرست عناوین و سرفصل‌های این راهنمای تخصصی
- جدول ماتریسی عیب‌یابی کار نکردن فن داخلی (ارور E4 / 39) و فن بیرونی (کد 20 / 48) هایسنس.
- تفکیک عیب‌یابی: کار نکردن فن یونیت داخلی در برابر کار نکردن فن یونیت بیرونی (کندانسور).
- نقشه سیم‌کشی و ولتاژهای تست موتورهای فن AC (شیش‌سیم) و BLDC (پنج‌سیم) هایسنس.
- تحلیل ۹ علت ریشه‌ای کار نکردن فن کولر گازی هایسنس + ترفندهای مخفی کارگاهی.
- اشتباهات مرگبار هنگام شستشو و تعمیر فن اسپلیت هایسنس.
- چک‌لیست عملیاتی ۵ گامی برای تست فن کولر گازی در خانه.
- پاسخ به سوالات متداول درباره ارور E4 و نچرخیدن فن کولر گازی هایسنس.
جدول ماتریسی عیب‌یابی کار نکردن فن داخلی و بیرونی کولر گازی هایسنس
با بررسی رفتار ظاهری پروانه فن و کد خطای ثبت‌شده، علت دقیق خرابی طبق جدول زیر مشخص می‌گردد:
| بخش معیوب و کد خطا | رفتار ظاهری فن هنگام روشن کردن کولر | علت ریشه‌ای در سیستم هایسنس | پارامتر تست با مولتی‌متر و راهکار |
|---|---|---|---|
| فن داخلی – کد E4 / 39 | فن داخلی ۱۰ ثانیه با دور تند می‌چرخد و سپس کل کولر با ارور E4 خاموش می‌شود | قطع شدن سیگنال برگشتی دورسنج (Hall Sensor / PG Feedback) به میکروکنترلر | تست وجود ۵ ولت DC بین سیم قرمز و مشکی سوکت کوچک فن و نوسان ۲٫۵ ولت روی سیم خروجی پالس |
| فن داخلی – کد E4 / 39 | فن داخلی اصلاً نمی‌چرخد و صدای وزوز ضعیف می‌دهد (با هل دادن دست راه می‌افتد) | سوختن یا افت ظرفیت خازن مکعبی ۱٫۲ تا ۲ میکروفاراد فن روی برد پنل داخلی | خارج کردن خازن چهارگوش مشکی کنار سوکت فن از روی برد و تعویض با خازن نو ۴۵۰ ولت |
| فن داخلی – بدون حرکت | فن با دست هم به سختی می‌چرخد یا گیر دارد | گریپاژ بلبرینگ‌های موتور فن، قفل شدن بوش چپ بلوور یا تاب برداشتن غلطک بلوور | تعویض دو عدد بلبرینگ 608Z داخل موتور فن و گریس‌کاری بوش سمت چپ بلوور |
| فن بیرونی (کندانسور) | کمپرسور روشن می‌شود، فن بیرونی نمی‌چرخد و ۳ دقیقه بعد کمپرسور اورلود می‌کند | سوختن خازن فن بیرونی (۲٫۵ تا ۴ میکروفاراد) یا قطع شدن بخش FAN در خازن دوبل | جدا کردن سیم فن از خازن دوبل و نصب یک خازن مستقل ۳ میکروفاراد ۴۵۰ ولت برای فن |
| فن بیرونی – کد 48 / 49 | فن بیرونی مدل اینورتر یک تکان کوچک خورده و می‌ایستد | سوختن آی‌سی درایور موتور فن BLDC کندانسور یا قطع ولتاژ ۱۵ ولت و ۳۱۰ ولت DC برد | تست ولتاژهای سوکت ۵ پین فن DC روی برد بیرونی (۳۱۰V، ۱۵V، GND، Vsp و FG) |
| فن در حالت گرمایش | کولر روی حالت Heat روشن است اما فن داخلی ۵ دقیقه اول مطلقاً کار نمی‌کند | وضعیت عادی پیش‌گرمایش (Anti-Cold Air) یا گرم نشدن لوله‌های پنل داخلی | صبر کردن به مدت ۵ دقیقه؛ در صورت گرم نشدن لوله‌ها، بررسی شیر چهارطرفه و کمپرسور |
تفکیک عیب‌یابی: نحوه تشخیص موتور فن AC از موتور فن BLDC اینورتر در هایسنس
قبل از زدن پراپ مولتی‌متر به سوکت موتور فن، باید بدانید موتور فن شما از کدام نوع است تا برد را نسوزانید:
- موتور فن AC دور متغیر (PG Motor – دارای ۲ سوکت مجزا): یک سوکت بزرگ ۳ پین (حاوی برق ۲۲۰ ولت AC و سیم خازن) دارد که توسط یک ترایاک (معمولاً BTA16 یا BCR8PM) و یک خازن مکعبی ۱٫۵ میکروفاراد روی برد تغذیه می‌شود، و یک سوکت کوچک ۳ پین (تغذیه ۵ ولت و خروجی پالس سنسور هال) دارد.
- موتور فن BLDC اینورتر (دارای ۱ سوکت ۵ پین واحد): هیچ خازن راهاندازی روی برد ندارد و برد درایور در داخل خود موتور فن تعبیه شده است! ۵ سیم آن به ترتیب شامل: سیم قرمز (۳۱۰ ولت DC خطرناک!)، سیم مشکی (منفی GND)، سیم سفید (۱۵ ولت DC تغذیه آی‌سی)، سیم زرد (۰ تا ۶٫۵ ولت DC فرمان سرعت Vsp) و سیم آبی (پالس فیدبک FG) هستند. برای مشاهده مشخصات مدل‌های اینورتر جدید می‌توانید صفحه قیمت کولر گازی 9000 گرین را بررسی کنید.
تحلیل ۹ علت ریشه‌ای کار نکردن فن کولر گازی هایسنس + ترفندهای مخفی کارگاهی
۱. سوختن سنسور اثر هال (Hall IC) یا جابجایی حلقه آهنربای موتور فن داخلی (ارور E4 و 39)
سطح اقدام: نیازمند تکنسین
چرا این اتفاق می‌افتد؟
وقتی کولر گازی هایسنس را روشن می‌کنید، فن داخلی با سرعت می‌چرخد اما دقیقاً پس از ۱۰ ثانیه دستگاه بوق زده، خاموش می‌شود و کد E4 یا 39 نشان می‌دهد! این یعنی سیم‌پیچ موتور فن و خازن آن کاملاً سالم هستند، اما برد کوچک دورسنج در انتهای موتور فن (که دارای یک آی‌سی ۳ پایه اثر هال است) پالس چرخش را به پردازنده گزارش نمی‌دهد. پردازنده فکر می‌کند فن قفل کرده و برای ایمنی، کل کولر را خاموش می‌کند.
راه‌حل رفع مشکل:
باز کردن درپوش فلزی انتهای موتور فن، تست و تعویض آی‌سی ۳ پایه سنسور هال (معمولاً مدل OH44E یا SS41) و تجدید قلع پایه‌های سوکت فیدبک.
نکته ناگفته کارگاهی و ترفند مخفی:
چگونه در ۱ دقیقه با مولتی‌متر سلامت سنسور هال موتور فن را تست کنیم؟ وقتی کولر به برق است (در حالت استندبای)، مولتی‌متر را روی رنج ولت DC بگذارید، پراپ مشکی را به سیم منفی (GND) و پراپ قرمز را به سیم خروجی پالس (FG) روی سوکت کوچک ۳ پین بزنید و غلطک بلوور را با دست بسیار آهسته بچرخانید. در موتور سالم، با هر چرخش جزئی دست، ولتاژ باید به تناوب بین ۰ ولت و ۵ ولت DC پرش کند (۰ – ۵ – ۰ – ۵). اگر ولتاژ روی ۰ یا ۵ ثابت ماند، سنسور هال سوخته یا آهنربای دور شفت ترک خورده است!
۲. افت ظرفیت خازن مکعبی فن روی برد داخلی یا خازن فن کندانسور بیرونی
سطح اقدام: نیازمند تکنسین
چرا این اتفاق می‌افتد؟
موتورهای فن تک‌فاز برای شروع چرخش وابسته به یک خازن پلی‌پروپیلن کوچک (۱٫۲ تا ۲ میکروفاراد برای فن داخلی و ۲٫۵ تا ۴ میکروفاراد برای فن بیرونی) هستند. با خشک شدن این خازن، گشتاور راهاندازی صفر می‌شود؛ موتور فن زیر برق صدای وزوز خفیف می‌دهد و داغ می‌کند اما نمی‌چرخد تا زمانی که با یک تکه چوب به پره آن ضربه بزنید!
راه‌حل رفع مشکل:
تعویض خازن مکعبی مشکی رنگ فن با نمونه هم‌ظرفیت ۴۵۰ ولت AC. برای مشاهده قیمت و مشخصات مدل‌های کم‌مصرف می‌توانید به صفحه قیمت کولر گازی 12000 گرین سر بزنید.
نکته ناگفته کارگاهی و ترفند مخفی:
در یونیت بیرونی که از خازن دوبل ۳ پایه (C-HERM-FAN) استفاده شده است، اگر بخش FAN خازن دوبل سوخته ولی بخش کمپرسور آن سالم است، نیازی به تعویض کل خازن دوبل گران‌قیمت نیست! کافی است سیم فن را از پایه FAN جدا کنید و یک خازن مکعبی کوچک ۳ میکروفاراد را بین سیم فن و پایه C ببندید!
۳. قفل شدن بلبرینگ‌های موتور فن و قطع فیوز حرارتی داخلی سیم‌پیچ
سطح اقدام: نیازمند تکنسین
چرا این اتفاق می‌افتد؟
نفوذ آب در هنگام شستشوی غیراصولی پنل یا نفوذ باران به موتور فن کندانسور، گریس داخل دو بلبرینگ شفت موتور (معمولاً سایز 608Z در فن داخلی و 6201Z در فن بیرونی) را شسته و باعث زنگ‌زدگی ساچمه‌ها می‌شود. وقتی شفت قفل کند، سیم‌پیچ موتور داغ شده و فیوز حرارتی یک‌بارمصرف (Thermal Cut-off 130°C) که در لابهلای کلاف سیم‌پیچ موتور دفن شده است می‌سوزد و موتور فن به کلی قطع می‌شود.
راه‌حل رفع مشکل:
باز کردن پوسته موتور فن، بیرون کشیدن بلبرینگ‌های خراب با بلبرینگ‌کش و نصب بلبرینگ دور بالای ژاپنی، و در صورت قطع بودن سیم مشترک موتور، جراحی سیم‌پیچ و تعویض فیوز حرارتی داخلی.
نکته ناگفته کارگاهی و ترفند مخفی:
اگر بین ۳ سیم برق موتور فن AC، دو سیم به هم راه می‌دهند (مثلاً ۳۰۰ اهم) اما سیم سوم به هیچ‌کدام راه نمی‌دهد، سیم‌پیچ مسی موتور نسوخته است! بلکه فیوز حرارتی کوچک زیر کاغذ عایق سر کلاف قطع شده است که با باز کردن موتور و تعویض آن فیوز ۲۰ هزار تومانی، موتور فن فابریک احیا می‌شود! جهت بررسی مدل‌های ۲۴ هزار می‌توانید صفحه قیمت کولر گازی 24000 گرین را مشاهده نمایید.
۴. سوختن موتور فن BLDC در اثر چرخاندن پره با فشار آب کارواش!
سطح اقدام: نیازمند تکنسین برد و موتور
چرا این اتفاق می‌افتد؟
این یک نکته حیاتی است که هر سال صدها برد و موتور فن اینورتر هایسنس را می‌سوزاند: در موتورهای فن BLDC (چه داخلی و چه بیرونی)، روتور یک آهنربای دائم قوی است. وقتی سرویسکار بدون کشیدن سوکت موتور فن از روی برد، آب کارواش را با فشار روی پره‌های فن می‌گیرد، پره با سرعت ۲۰۰۰ دور در دقیقه می‌چرخد و موتور فن تبدیل به یک دینام / ژنراتور برق (Back-EMF Generator) می‌شود! این ولتاژ تولیدی به صورت معکوس وارد آی‌سی درایور داخل موتور و برد اصلی شده و هر دو را در جا می‌سوزاند!
راه‌حل رفع مشکل:
تعویض موتور فن BLDC و بررسی مقاومت‌های فیوزی و آی‌سی بافر روی برد اصلی در مسیر پایه Vsp و 15V.
نکته ناگفته کارگاهی و ترفند مخفی:
هنگام شستشوی پنل داخلی یا کندانسور با واترجت، همیشه با یک دست یا با فرو کردن یک پیچ‌گوشتی، پره فن و غلطک بلوور را کاملاً ثابت نگه دارید تا با فشار آب نچرخد و همیشه سوکت موتور فن را قبل از شستشو از برد جدا کنید!
۵. شل شدن پیچ آلن غلطک بلوور یا مهره پروانه فن کندانسور (چرخیدن شفت درجا!)
سطح اقدام: اقدام توسط کاربر فنی / تکنسین
چرا این اتفاق می‌افتد؟
گاهی اوقات موتور فن کاملاً سالم است و با سرعت می‌چرخد، اما هیچ بادی از کولر خارج نمی‌شود! علت این است که پیچ آلن یا چهارسو که غلطک استوانه‌ای بلوور را به قسمت تخت شفت فلزی موتور فن قفل می‌کند (یا مهره چپ‌گرد وسط پروانه فن بیرونی) شل شده است؛ در نتیجه شفت فلزی موتور در داخل بوش پلاستیکی پره هرز می‌چرخد در حالی که پروانه فن ثابت ایستاده است!
راه‌حل رفع مشکل:
تنظیم پیچ قفل‌کن بلوور دقیقاً روی پخ (قسمت صاف) شفت موتور فن از لابهلای پره‌های سمت راست بلوور و سفت کردن محکم آن. برای دریافت خدمات فوری تعمیر در محل می‌توانید به صفحه نمایندگی گرین در تهران مراجعه کنید.
۶. سوختن ترایاک کنترل دور (Triac) یا اپتوهمراه (Opto-Triac) روی برد پنل
سطح اقدام: نیازمند تکنسین برد
چرا این اتفاق می‌افتد؟
در بردهای دارای موتور فن AC، تغییر دور فن (کم، متوسط، زیاد) نه با رله، بلکه با برش فاز برق ۲۲۰ ولت توسط یک قطعه سه پایه به نام ترایاک (Triac) و یک اپتوکوپلر ۶ پایه سفیدرنگ (مثل MOC3021) انجام می‌شود. اگر موتور فن در اثر گریپاژ آمپر بکشد، این ترایاک روی برد می‌ترکد یا قطع می‌کند و برق ۲۲۰ ولت اصلاً به سوکت موتور فن نمی‌رسد. همچنین برای مشاهده مدل‌های ۳۰ هزار می‌توانید صفحه قیمت کولر گازی 30000 گرین را ببینید.
راه‌حل رفع مشکل:
تست و تعویض ترایاک و اپتوکوپلر درایو فن روی برد پنل داخلی پس از اطمینان از روان بودن شفت موتور فن.
اشتباهات رایج هنگام کار نکردن فن کولر گازی هایسنس
اشتباه اول: روغن‌کاری بلبرینگ موتور فن با روغن خوراکی یا WD-40!
کار درست: روغن خوراکی در اثر حرارت موتور پلیمریزه و تبدیل به چسب سفت می‌شود و موتور را می‌سوزاند؛ اسپری WD-40 نیز حلال چربی است و گریس بلبرینگ را می‌شوید. بلبرینگ خراب فقط باید تعویض شود و برای بوش پلاستیکی فقط از گریس نسوز سیلیکونی استفاده گردد.
اشتباه دوم: باز کردن مهره پروانه فن یونیت بیرونی در جهت معمول (پادساعتگرد)!
کار درست: در بسیاری از کولرهای گازی، رزوه شفت موتور فن بیرونی چپ‌گرد (Left-Hand Thread) است تا با چرخش فن سفت شود! زور زدن در جهت اشتباه باعث بریدن شفت موتور یا شکستن پروانه پلاستیکی می‌شود.
۵ بررسی سریع که خودتان ظرف ۱۰ دقیقه برای عیب‌یابی فن کولر گازی می‌توانید انجام دهید
- تست چرخش دستی پروانه فن (در حالت کاملاً بی‌برق!): ابتدا فیوز کولر را قطع کنید، سپس با یک تکه چوب پره فن را بچرخانید؛ اگر فن نرم و روان می‌چرخد، بلبرینگ سالم است و ایراد برقی (خازن یا برد) است.
- تست فن روی حالت Fan Only (علامت پروانه): کولر را روشن کرده و روی حالت Fan بگذارید؛ اگر در حالت گرمایش فن کار نمی‌کرد ولی در حالت Fan بلافاصله کار کرد، موتور فن کاملاً سالم است!
- گوش دادن به صدای وزوز موتور فن: اگر با روشن کردن کولر، فن نمی‌چرخد ولی صدای «وممم» ضعیفی از سمت راست پنل یا از کندانسور می‌آید، خازن فن سوخته است؛ دستگاه را خاموش کنید.
- بررسی عدم گیر کردن جسم خارجی یا یخ به پره فن: در پنل داخلی بررسی کنید که تجمع برفک یا تغییر شکل قاب پلاستیکی به پره‌های بلوور گیر نکرده باشد.
- ریست ۳۰ دقیقه‌ای برق در صورت مشاهده ارور E4: گاهی خطای لحظه‌ای دورسنج با قطع ۳۰ دقیقه‌ای فیوز پاک شده و فن به مدار برمی‌گردد.
پاسخ به سوالات متداول درباره کار نکردن فن کولر گازی هایسنس
۱. علت ارور E4 یا کد ۳۹ در کولر گازی هایسنس چیست؟
ارور E4 و کد ۳۹ منحصراً مربوط به خطای موتور فن یونیت داخلی است و زمانی رخ می‌دهد که فن نچرخد (خرابی خازن یا بلبرینگ) و یا فن بچرخد اما سنسور دورسنج اثر هال (Hall IC) داخل موتور فن نتواند پالس سرعت را به برد گزارش دهد.
۲. چرا فن داخلی کولر گازی هایسنس چند ثانیه می‌چرخد و بعد کل دستگاه خاموش می‌شود؟
این رفتار کلاسیک خرابی سنسور اثر هال (PG Feedback) در موتور فن داخلی است. برد برق را به فن می‌دهد و فن می‌چرخد، اما چون پالس برگشتی سرعت را دریافت نمی‌کند، تصور می‌کند فن سوخته است و بعد از ۱۰ ثانیه کل دستگاه را خاموش می‌کند.
۳. چرا فن یونیت بیرونی کولر گازی هایسنس با دست راه می‌افتد اما خودش روشن نمی‌شود؟
وقتی موتور فن با هل دادن اولیه شروع به چرخیدن می‌کند، نشان‌دهنده سلامت کامل سیم‌پیچ موتور و سوختن ۱۰۰ درصدی خازن راه‌انداز فن (خازن ۲٫۵ تا ۴ میکروفاراد) در یونیت بیرونی است.
۴. اگر فن یونیت بیرونی کار نکند ولی کمپرسور روشن باشد چه اتفاقی می‌افتد؟
بدون چرخش فن کندانسور، گرمای گاز مبرد دفع نمی‌شود؛ در نتیجه در عرض ۲ تا ۴ دقیقه فشار و دمای رادیاتور بیرونی به شدت بالا رفته و کمپرسور داغ کرده و اورلود می‌زند و در صورت تکرار می‌سوزد.
۵. چرا فن داخلی کولر گازی هایسنس حتی بعد از خاموش کردن کولر با ریموت، تا ۲ دقیقه روشن می‌ماند؟
این یک ایراد نیست! در کولرهای هایسنس قابلیتی به نام X-Fan / Mildew Proof (خشک‌کن ضد کپک) وجود دارد که پس از خاموش کردن کولر در حالت سرمایش، فن داخلی را با دور کند به مدت ۲ تا ۳ دقیقه روشن نگه می‌دارد تا رطوبت رادیاتور خشک شود و بو نگیرد.
موتور فن کولر گازی شما کار نمی‌کند یا ارور E4 می‌دهد؟ تعمیر تخصصی در محل
تعمیر موتورهای فن دور متغیر و اینورتر BLDC نیازمند شناخت دقیق نقشه‌های برد و ابزارهای الکترونیکی است. تکنسین‌های متخصص ما آماده رفع فوری ارور E4، تعویض بلبرینگ، خازن و سنسور هال، و تامین موتورهای فن کاملاً فابریک در محل شما هستند.
- رفع قطعی ارور E4 و کد ۳۹ بدون نیاز به تعویض کامل موتور فن در صورت سلامت سیم‌پیچ.
- تعویض خازن‌های فن داخلی و کندانسور و بلبرینگ‌های دور بالای ژاپنی بیصدا.
- تعمیر مدار درایو فن روی برد اصلی و تامین موتور فن‌های اورجینال AC و BLDC.
آدرس مرکز تخصصی و نمایندگی: گرین تهران، سه‌راه امین حضور – جهت مشاوره فنی و اعزام فوری کارشناس با ما تماس بگیرید.
اولین دیدگاه را ثبت کنید